مدل یابی تأثیر رهبری تحول گرا و عدالت سازمانی بر رفتارهای شهروندی سازمانی کارکنان وزارت ورزش و جوانان جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه شهرکرد

2 دانشگاه آزاد اسلامی (شهرکرد)

3 دانشگاه شهر کرد

4 دانشگاه تهران

چکیده

این پژوهش به­ منظور تحلیل رابطة رهبری تحول­گرا و عدالت سازمانی با رفتارهای شهروندی سازمانی کارشناسان وزارت ورزش و جوانان انجام گرفت. به­ منظور جمع­ آوری داده­ ها از پرسشنامة  چندعاملی رهبری، پرسشنامة عدالت سازمانی و پرسشنامة رفتار شهروندی سازمانی استفاده شد. از مجموع 280 پرسشنامة توزیع ­شده بین کارشناسان وزارت ورزش و جوانان، 220 پرسشنامه (5/78 درصد) قابل استفاده بود که به­ عنوان نمونة تحقیق در نظر گرفته شد. برای تحلیل داده ­ها از ضریب همبستگی چندگانه، رگرسیون چندمتغیره و روش مدلسازی معادلات ساختاری استفاده شد. نتایج نشان داد که رهبری تحول­ گرا دارای ضریب اثر 36/0 بر رفتار شهروندی سازمانی است. همچنین با توجه به ضریب اثر 55/0 رهبری تحول گرا بر عدالت سازمانی و ضریب اثر 44/0 عدالت سازمانی بر رفتار شهروندی سازمانی، ضریب اثر کل رهبری تحول­ گرا بر رفتار شهروندی سازمانی 60/0
به­ دست آمد. مدل ارائه­ شده در این پژوهش تأثیرات مستقیم و غیرمستقیم رهبری تحول­ گرا از طریق عدالت سازمانی را بر رفتارهای شهروندی سازمانی تأیید کرد. در نتیجه مدیران وزارتخانة ورزش و جوانان با به­ کارگیری این شیوة رهبری علاوه بر افزایش ادراک کارکنان از عدالت سازمانی، می­توانند بروز رفتارهای شهروندی سازمانی و در نهایت عملکرد سازمان خود را ارتقا بخشند.

کلیدواژه‌ها


 

1. زاهدی، شمس السادات. خیراندیش، مهدی. (1387). "تأثیری رهبری تحول آفرین بر رفتار شهروندی کارکنان: مطالعة موردی در شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی ایران". نشریة مدیریت و منابع انسانی در صنعت نفت، 5، صص:30 – 9.

2. زرشقایی، محمد. (1384). "هنجاریابی و اعتباریابی مقیاس همدلی و رفتار مدنی سازمانی". پایان­ نامة کارشناسی­ ارشد، روانشناسی عمومی، دانشکدة روانشناسی دانشگاه اصفهان. صص: 68-67.

3. شکرکن، حسین. نعامی، عبدالزهرا. (1383). "بررسی روابط ساده و چندگانة عدالت سازمانی با خشنودی شغلی در کارکنان یک شرکت صنعتی". مجلة علوم تربیتی و روانشناسی، 3، صص:70 – 57.

4. شکرکن، حسین. نعامی، عبدالزهرا. نیسی، عبدالکاظم. مهرابی زاده هنرمند، مهناز. (1380). "بررسی رابطة خشنودی سازمانی با رفتار مدنی سازمانی و عملکرد شغلی در کارکنان برخی از کارخانه­ های اهواز". مجلة علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شهید چمران اهواز، 4 و 3، صص:22 – 1.

5. عابدی، حسن. آغاز، عسل. (1387). "رهبری تحول­ گرا و فرهنگ سازمانی: مطالعة موردی در وزارت رفاه و تأمین اجتماعی". دانش مدیریت، 80، صص:92 – 77.

6. عباسپور، اصغر. (1386). "بررسی تأثیر اقدامات منابع انسانی بر رفتارهای شهروندی سازمانی". پایان ­نامة کارشناسی­ ارشد، رشتة مدیریت دولتی، دانشکدة مدیریت دانشگاه تهران. صص: 78-74.

7. قلی­پور، آرین. حسنی کاخکی، احمد. (1386). "رفتار شهروندی سازمانی: گامی در جهت بهبود عملکرد سازمان در قبال مشتری". فصلنامة پژوهش­های بازرگانی، 45، صص:145 – 115.

8. مرادی، محمدرضا. حمیدی، مهرزاد. سجادی، سیدنصراله. جعفری، اکرم. مرادی چالشتری، جواد. (1390). "رابطة سبک­های رهبری تحول­گرا – تبادلی و رفتار شهروندی سازمانی در سازمان تربیت بدنی جمهوری اسلامی ایران". مدیریت ورزشی، 8، صص: 139 – 125.

9. مرادی، محمدرضا. حمیدی، مهرزاد. سجادی، سیدنصراله. کاظم نژاد، انوشیروان. جعفری، اکرم. مرادی چالشتری، جواد. (1390). "رابطة سبک­های رهبری تحول­گرا – تبادلی با عدالت سازمانی و ارائة مدل در سازمان تربیت بدنی جمهوری اسلامی ایران". مدیریت ورزشی، 2، صص:88 – 73.

10. موغلی، علیرضا. (1382). "طراحی الگوی رهبری تحول­گرا در سازمان­های اداری ایران". دانش مدیریت، 62، صص:100 – 77.

11. یعقوبی، نورمحمد. مقدمی، مجید. کیخا، عالمه. (1389). "بررسی رابطة بین رهبری تحول­ آفرین و رفتار شهروندی سازمانی کارکنان". پژوهشنامة مدیریت تحول، سال دوم، 4، صص: 96 – 64.

12. Appelbaums, S. Bartolomucci, N. Beaumier, E., Boulanger, J. Corrigan, R. Dore, I., Girard, Ch. Serroni, C. (2004). “Organizational citizenship behavior: a case study of culture, leadership and trust”. Management Eecision. 42, 1, PP: 13-40.

13. Asgari, A., silong, A. D. Ahmad, A. Abu Samah, B. (2008). “The relationship between transformational leadership behaviors, organizational justice, leader – member exchange, perceived organizational support, trust in management and organizational citizenship behaviors”. European journal of scientific research, 23, 2, PP:227-242.

14. Bass, B. M., Steidlmeier, P. (1999). “Ethics, character and authentic transformational leadership behavior”. Leadership quarterly, 10, P:181.

15. Bass, B. M. Avolio, B. J. (2000). “MLQ multifactor leadership questionnaire sampler Set”. Thecnical report, leader from, rater from, and scoring key for MLQ from 5x – short, 2nd ed. Mind Garden Palo Alto, CA.PP:1-12.

16. Bycio, P. Hackett, R. D. and Allen, J. S. (1995). “Further assessments of Bass's (1985) conceptulization transactional and transformational leadership”. Journal of applied psychology, 80 (4). PP:468-478.

17. Cho, J. Dansereau, F. (2010). “Are transformational leaders fair? A multi – level study of transformational leadership, justice perceptions and organizational citizenship behaviors”. The leadership quarterly, 21, 3. PP:409-421.

18. Hodson, Randy (2002). “Management citizenship behavior and its consequence”. Work and occupations, 29 (1).PP: 64-96.

19. Kark, R. (2004). “The transformation leader: who is (s)he? A feminist perspective”. Journal of organization change management, 17, 2.PP: 160-176.

20. Kent, A., Chelladurai, P. (2001). “Perceived transformational leadership, organizational commitment, and citizenship behavior: a case study in intercollegiate athletics”. Journal of sport management, 15,PP: 135-159.

21. Madhu, B., Krishnan, V. R. (2005). “Impact of transformactional leadership and Karma – Yoga on organizational citizenship behavior”. Journal of management and research, 9, PP:1-20.

22. Nadiri, H. Tanova, C. (2010). “An investigation of the role of justice in turn over intentions, job satisfaction and organizational citizenship behavior in hospitality industry”. International Journal of Hospitality Management, 29, PP:33-41.

23. Nguni, S., Sleegers, P. Denessen, E. (2006). “Transformational and transactional leadership effects on teacher's job satisfaction, organizational commitment and organizational citizenship behavior in primary schools: the tanznian case”. School effectiveness and school improvement, 17, 2, PP:145-177.

24. Niehoff, B. P. moorman, R. H. (1993). “Justice as a mediator of the relationship between methods of monitoring and organizational citizenship behavior”. Academy of management journal, 36, PP:527-556.

25. Organ, d. W. (1988). “Organizational citizenship behavior: the good soldier syndrome”. Lexington, MA: Lexington books.PP:160-174.

26. Pillai, R., Schriesheim, C. A. Williams, E. S. (1999). “Fairness perceptions and trust as mediators for transformational and transactional leadership: a two – sample study”. Journal of management, 25, PP:897-933.

27. Podsakoff, P. M. MacKenzie, S. B. Moorman, R. H., Fetter, R. (1990). “Transformational leader behaviors and their effects of follower's trust in leader, satisfactiona nd organizational citizenship behaviors”. Leadership quarterly, 1, PP:107-142.

28. Podsakoff, P. M. MacKenzie, S. B. Paine, J. B. Bachrach, D. G. (2000). “Ogranizational cizitenship behaviors: a critical review of the theoretical and empirical literature and suggestions for future research”. Journal of management, 6 (3). PP:513-563.

29. Radostina, K. P. Joyce, E. B. Jessica, D. (2006). “Transformational leadership, job characteristics and organizational citizenship performance”. Human performance, 19, PP:1-22.

30. williams, S., Pitre, R. Zainuba, M. (2002). “Justice and organizational citizenship behavior intentions: fair rewards versus fair treatment”. The journal of social psychology, 142, 1. PP:33-44.

31. Yilmaz, K. Tasdan, M. (2009). “Organizational citizenship and organizational justice in Turkish primary schools”.  Journal of educational administration, 47, 1, PP:108-26.