نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• مهدی غفوری یزدی ¹
• مریم جمشیدی ²

¹ استادیار گروه مدیریت ورزشی، دانشکده علوم ورزشی و تندرستی، دانشگاه تهران، ایران

² دانشجوی کارشناسی ارشد سازمان ها و باشگاه های ورزشی، انشکده علوم ورزشی و تندرستی دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

مقدمه: هدف از پژوهش حاضر، بررسی کیفی تجربه‌ دانش‌آموزانِ کم‌مشارکت در درس تربیت‌بدنی و شناسایی عوامل مؤثر بر تغییر الگوی مشارکت آنان بود.

روش پژوهش: این مطالعه با رویکرد کیفی انجام شد و داده‌ها با تحلیل مضمونِ بازتابیِ براون و کلارک (۲۰۰۶؛ ۲۰۱۹) در شش گام تحلیل گردید. جامعه‌ی پژوهش شامل دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه‌ی اول در شهر رشت بود که در ابتدا مشارکت اندکی در درس تربیت‌بدنی داشتند اما در ادامه، گذار به مشارکت را تجربه کرده بودند. با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند، ۲۱ نفر انتخاب و با آنان مصاحبه‌ی نیمه‌ساختاریافته انجام شد. برای تضمین اعتبار، از بازبینیِ مشارکت‌کنندگان، هم‌اندیشی همتایان و ارائه‌ی توصیفات غنی استفاده شد.

یافته ها: تحلیل داده‌ها منجر به استخراج پنج تم اصلی و چهارده مقوله فرعی شد. عوامل فردی و روان‌شناختی شامل افزایش اعتمادبه‌نفس و تحول نگرش، عوامل آموزشی و محیطی همچون نقش معلم، تنوع فعالیت‌ها و امکانات، و عوامل اجتماعی نظیر حمایت همسالان و خانواده نقش برجسته‌ای در گذار به مشارکت داشتند. همچنین پیامدهای روانی–اجتماعی مانند کاهش استرس، ایجاد شادی و نقش‌پذیری، و نوآوری‌ها و مشارکت‌های جایگزین نظیر بازی‌وارسازی و نقش‌های غیر بدنی، زمینه‌ساز افزایش مشارکت دانش‌آموزان شدند.

نتیجه گیری: نتایج نشان داد مشارکت دانش‌آموزان پیش‌تر غیرمشارکت‌کننده پدیده‌ای چندبعدی است و نیازمند توجه همزمان به ابعاد روانی، آموزشی، اجتماعی و محیطی می‌باشد. طراحی برنامه‌های متنوع، حمایت فعال معلمان و همسالان، بهبود امکانات مدرسه و استفاده از نوآوری‌های آموزشی می‌تواند در جذب و نگهداشت دانش‌آموزان در فعالیت‌های ورزشی مؤثر واقع شود.

کلیدواژه‌ها

• درس تربیت‌بدنی
• دانش‌آموزان
• مشارکت
• تجربه زیسته
• پدیدارشناسی

موضوعات

• مدیریت ورزشی

عنوان مقاله [English]

Identifying the Factors Influencing the Participation of Previously Non-Participating Students in Physical Education Classes

نویسندگان [English]

• mahdi ghafouri yazdi ¹
• Maryam Jamshidi ²

¹ Assistant Professor, Department of Sports Management,, Faculty of Sport Sciences and Health, University of Tehran, Iran

² Master's student in Sports Organizations and Clubs, Faculty of Sports Science and Health , University of Tehran. Tehran. Iran

چکیده [English]

Introduction: The purpose of this qualitative study was to explore the experiences of low-participating students in physical education and to identify the factors that contributed to changes in their participation patterns.

Methods: This study adopted a qualitative design, and the data were analyzed using reflexive thematic analysis following Braun and Clarke’s six-phase framework (2006; 2019). The study population consisted of female lower secondary school students in Rasht who initially showed limited participation in physical education classes but later experienced a transition toward active participation. Using purposive sampling, 21 students were selected and participated in semi-structured interviews. To enhance trustworthiness, participant checking, peer debriefing, and rich, contextualized descriptions were employed.

Results: Five themes (14 subthemes) described a multifaceted change process. Individual/psychological factors—gains in self-confidence, perceived competence, and shifts in attitudes toward PE—helped students re-enter activities. Educational/environmental conditions—supportive, game-based teaching, activity variety, and adequate facilities—lowered barriers. Social and interpersonal support from peers, teachers, and families fostered belonging and persistence. Psychosocial outcomes (stress relief, enjoyment, role acceptance) reinforced engagement. Finally, innovations and alternative participation—gamification and non-physical roles (refereeing, team management, assistant coaching)—provided inclusive pathways.

Conclusion: Participation among previously non-participating students results from an interplay of psychological, educational, social, and environmental conditions. Compulsion is insufficient; diversifying opportunities, strengthening teacher and peer support, protecting time and resources for PE, and offering structured alternative roles can attract and retain students.

کلیدواژه‌ها [English]

• School Physical Education (PE)
• Students
• Participation
• Lived Experience
• Phenomenology